Is een installatie uit 2012 vandaag nog aantoonbaar veilig is
De installatie draaide al meer dan tien jaar zonder grote incidenten. Operators kenden het proces, onderhoud werd uitgevoerd wanneer nodig en op papier leek alles onder controle. Toch ontstond tijdens een inspectie een ongemakkelijke stilte. Niet vanwege een defecte motor of een zichtbare stofwolk, maar door een veel eenvoudigere vraag:
“Waarmee wordt vandaag nog aangetoond dat deze installatie explosieveilig is?”
Dat moment komt momenteel in steeds meer bedrijven voor. Vooral binnen de foodindustrie, chemie, recycling en pilot plants ontstaat een groeiende kloof tussen installaties die technisch nog functioneren en installaties die aantoonbaar voldoen aan de huidige stand van techniek en regelgeving. Veel installaties zijn ontworpen in een tijd waarin de focus vooral lag op het plaatsen van gecertificeerde apparatuur. Een Ex-motor, een Ex-klemmenkast of een Ex-stofafzuiging gaf vertrouwen. Maar explosieveiligheid is nooit alleen een typeplaatje geweest. In de praktijk verandert een installatie voortdurend. Producten wijzigen, ventilatie wordt aangepast, sensoren worden vervangen, leidingen verlegd en software uitgebreid. Kleine modificaties lijken afzonderlijk onschuldig, maar samen veranderen ze vaak het oorspronkelijke veiligheidsconcept.
Juist daar ontstaat tegenwoordig het grootste risico.
Tijdens inspecties blijkt regelmatig dat documentatie niet meer overeenkomt met de werkelijkheid. Zoneringen zijn ooit opgesteld maar nooit opnieuw beoordeeld nadat processen veranderden. Kabelwartels zijn vervangen zonder verificatie van temperatuurklasse of IP-bescherming. Tijdelijke installaties zijn permanent geworden. Onderhoud gebeurde technisch correct, maar zonder beoordeling van de gevolgen voor explosieveiligheid.
De installatie werkt nog steeds. Alleen de aantoonbaarheid verdwijnt langzaam op de achtergrond.
Dat wordt steeds relevanter nu bedrijven versneld verduurzamen, uitbreiden en automatiseren. Nieuwe grondstoffen, hogere capaciteiten, ethanol, waterstofdragers, batterijopslag en fijnere poeders zorgen ervoor dat oude uitgangspunten niet altijd meer geldig zijn. Ook de nieuwste inzichten vanuit IEC 60079-14:2024 leggen sterker de nadruk op verificatie, documentatie en het beheersen van wijzigingen gedurende de volledige levenscyclus van een installatie.
Explosieveiligheid verschuift daarmee van een eenmalig project naar een continu proces.
Opvallend genoeg ontstaan de grootste problemen meestal niet bij volledig nieuwe installaties, maar juist bij installaties die “altijd goed hebben gewerkt”. Daar zit vaak jaren aan kleine aanpassingen verborgen. Een extra doseer lijn. Een andere ventilator. Nieuwe sensoren. Een bypass. Een tijdelijke oplossing die permanent bleef bestaan. Niemand ziet afzonderlijk een groot gevaar, totdat tijdens een audit of incident blijkt dat niemand nog exact kan uitleggen waarom de installatie vandaag nog veilig is.
En precies daar ligt tegenwoordig het verschil tussen voldoen en aantoonbaar beheersen.
De bedrijven die hierin vooruitlopen, kijken niet alleen naar certificaten of inspectielijsten. Zij behandelen explosieveiligheid steeds vaker als onderdeel van integraal asset management. Niet omdat regelgeving dat vraagt, maar omdat stilstand, aansprakelijkheid en productieverlies vele malen duurder zijn dan een goede verificatie van de werkelijke situatie.
Want een installatie uit 2012 kan technisch nog uitstekend functioneren.
Maar zonder actuele beoordeling, verificatie en beheersing van wijzigingen is dat nog geen bewijs dat de installatie in 2026 ook daadwerkelijk aantoonbaar explosieveilig is.
https://exquintia.com/
Bron: IEC 60079-14:2024
#explosieveilig #EC 60079-14:2024 #levenscyclus #Exquintia