De juiste PBM herken je niet aan de taak, maar aan het risico.
In veel industriële omgevingen lijken persoonlijke beschermingsmiddelen vanzelfsprekend. Een helm, veiligheidsbril en veiligheidsschoenen vormen vaak de standaarduitrusting. Toch ontstaat juist hier een hardnekkig misverstand: de juiste PBM worden niet bepaald door de functie van een medewerker, maar door de risico's van de werkzaamheden die op dat moment worden uitgevoerd.
Bij explosieveiligheid is dat onderscheid essentieel.
Wanneer een operator een proces bewaakt vanuit de controlekamer, gelden andere risico's dan tijdens het overpompen van een brandbare vloeistof, het openen van een installatie voor onderhoud of het vervangen van een appendage waarin zich nog restproduct kan bevinden. De werkzaamheden zijn anders en daarmee ook de vereiste bescherming.
Juist daarom begint een goede PBM-keuze niet bij de magazijnkast, maar bij de risicoanalyse.
Wordt gewerkt met corrosieve stoffen, dan kunnen chemisch bestendige handschoenen, een zuurbestendige overall, een gelaatsscherm en chemische laarzen noodzakelijk zijn. Wanneer schadelijke dampen kunnen vrijkomen, kan adembescherming vereist zijn. In een omgeving met een hoog geluidsniveau is gehoorbescherming onmisbaar. En in een explosiegevaarlijke omgeving moeten ook de gebruikte PBM geschikt zijn voor die toepassing. Antistatische kleding en schoeisel dragen niet alleen bij aan de bescherming van de medewerker, maar maken onderdeel uit van het beheersen van mogelijke ontstekingsbronnen.
Daarmee wordt duidelijk dat PBM nooit op zichzelf staan.
Volgens de arbeidshygiënische strategie vormen persoonlijke beschermingsmiddelen de laatste verdedigingslinie. Eerst wordt geprobeerd het risico weg te nemen of te beperken door ontwerp, bronmaatregelen, gesloten systemen, ventilatie, organisatorische maatregelen en veilige werkprocedures. Pas wanneer restrisico's overblijven, worden passende PBM geselecteerd.
Dat vraagt om meer dan alleen het beschikbaar stellen van de juiste uitrusting. Medewerkers moeten weten waarom een bepaald PBM wordt gedragen, wanneer het verplicht is, hoe het correct wordt gebruikt en welke beperkingen het heeft. Een volgelaatsmasker biedt bijvoorbeeld alleen bescherming wanneer het juiste filter is gekozen, correct is aangebracht en tijdig wordt vervangen. Ook chemisch bestendige handschoenen beschermen slechts binnen de door de fabrikant opgegeven permeatietijden.
Voor asset owners en HSE-managers ligt hier een belangrijke verantwoordelijkheid. Een periodieke beoordeling van werkzaamheden, gebruikte stoffen en proceswijzigingen kan ertoe leiden dat ook de benodigde PBM veranderen. Een wijziging in product, concentratie, temperatuur of werkwijze kan immers een geheel andere beschermingsstrategie vereisen.
Misschien is dat wel de belangrijkste conclusie. Goede PBM beschermen niet omdat ze worden gedragen, maar omdat ze bewust zijn geselecteerd op basis van de werkelijke risico's. Explosieveiligheid begint daarom niet met een helm of een overall, maar met een technische beoordeling van de werkzaamheden. Pas daarna wordt duidelijk welke bescherming werkelijk nodig is.
Bronnen
- Richtlijn 89/656/EEG – Gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen op de arbeidsplaats
- Richtlijn 1999/92/EG (ATEX 153)
- Richtlijn 2014/34/EU (ATEX 114)
- EN IEC 60079-14:2024
- EN IEC 60079-17:2023
- EN IEC 60079-32-1 – Gevaren van statische elektriciteit
- EN ISO 11612 – Beschermende kleding tegen hitte en vlammen
- EN 1149-serie – Elektrostatische eigenschappen van beschermende kleding
- EN ISO 20345 – Veiligheidsschoeisel
- EN 166 – Oog- en gelaatsbescherming
- EN 14387 – Filters voor ademhalingsbescherming
- Verordening (EU) 2016/425 betreffende persoonlijke beschermingsmiddelen